देवघाट । तनहुँ, चितवन र नवलपरासी जिल्लाको सीमाक्षेत्रमा अवस्थित देवघाट नेपालकै प्रमुख धार्मिक तथा पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा परिचित छ। त्रिशूली र कालीगण्डकी नदीको संगमस्थलमा रहेको देवघाटमा यी दुई नदी मिसिएर नारायणी नदी बन्छ, जसले यस क्षेत्रको धार्मिक महत्वलाई अझ विशेष बनाएको छ।
पौराणिक मान्यताअनुसार देवताहरूले यस क्षेत्रमा तपस्या तथा यज्ञ गरेका कारण यसको नाम ‘देवघाट’ रहन गएको विश्वास गरिन्छ। हिन्दू धर्मावलम्बीहरूका लागि पवित्र मानिने यस स्थलमा स्नान, दान, जप तथा तप गरेमा विशेष पुण्य प्राप्त हुने जनविश्वास छ।

देवघाटसँग ऋषि वाल्मीकि र माता सीतासम्बन्धी धार्मिक कथाहरू पनि जोडिएका छन्। धार्मिक विश्वासअनुसार वाल्मीकि ऋषिले यहाँ तपस्या गरेका थिए भने वनवासका क्रममा सीताले समेत यस क्षेत्र आसपास समय बिताएकी थिइन्। यही कारण यहाँ वाल्मीकि आश्रमलगायत विभिन्न धार्मिक स्थल स्थापना गरिएका छन्।
विशेषगरी माघे सङ्क्रान्तिका अवसरमा देवघाटमा श्रद्धालुहरूको ठूलो भीड लाग्ने गर्दछ। नेपालका विभिन्न जिल्लासँगै भारतबाट समेत हजारौँ भक्तजन यहाँ स्नानका लागि आउने गर्छन्। माघे सङ्क्रान्तिको दिन देवघाटमा स्नान गरे पापबाट मुक्ति मिल्ने तथा मोक्ष प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास रहिआएको छ।

धार्मिक महत्वसँगै देवघाट नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको महत्वपूर्ण केन्द्र पनि हो। यहाँ सयौँ मठ–मन्दिर, आश्रम, वृद्धाश्रम तथा धार्मिक अध्ययन केन्द्र सञ्चालनमा छन्। जीवनको उत्तरार्ध शान्त वातावरणमा बिताउने उद्देश्यले धेरै ज्येष्ठ नागरिकहरू पनि यहाँ बसोबास गर्ने गरेका छन्।

हरियाली पहाड, शान्त नदीको संगम र मन्दिरका घण्टध्वनिले भरिएको वातावरणले देवघाटलाई आध्यात्मिक शान्तिको केन्द्रका रूपमा स्थापित गरेको छ। प्राकृतिक सौन्दर्य, धार्मिक आस्था र ऐतिहासिक महत्वको संगम रहेको देवघाट नेपालका महत्वपूर्ण धार्मिक तथा सांस्कृतिक धरोहरमध्ये एक मानिन्छ।